بک گامون چیست؟ قوانین بکگمون Backgammon

بک گامون (Backgammon) در اصل نسخه استانداردتر و بین‌المللی بازی تخته نرد است که از نظر قوانین، صفحه و مهره های بازی بسیار شبیه به تخته نرد سنتی می باشد.درواقع در اغلب کشورهای دنیا تخته نرد به اسم بکگمون Backgammon می شناسند. مهمترین تفاوت تخته نرد و بک گامون چیست؟ بازی بک گامون قوانین ثابت بین‌المللی دارد و در آن از کیوب دوبل، امتیاز مسابقه‌ای، قانون کرافورد و مقررات دقیق شروع و حرکت مهره‌ها استفاده می‌شود اما تخته‌نرد سنتی معمولاً بدون کیوب بازی می‌شود. بازی بکگمون از نظر تعداد مهره ها، نحوه تاس ریختن و چیدمان مهره ها مشابه همان تخته نرد سنتی است که در ایران هم بازی می کنیم.

بک گمون چیست؟ معنی Backgammon

بک گمون (Backgammon) درواقع اسم انگلیسی تخته نرد است که با تغییرات اندکی، به یک برد گیم بین المللی تبدیل شده است. صفحه بازی بک گامون ۲۴ خانه مثلثی دارد و هر بازیکن با ۱۵ مهره و دو تاس بازی می‌کند. هدف بازی این است که مهره‌ها را در جهت مشخصی حرکت دهید، به خانه خودی برسانید و زودتر از حریف از صفحه خارج کنید. فدراسیون جهانی بک‌گامون نیز همین ساختار را به‌عنوان شکل استاندارد بازی معرفی می‌کند.

اما معنی Backgammon چیست؟ براساس فرهنگ انگلیسی آکسفورد، این کلمه احتمالاً در زبان انگلیسی از ترکیب دو واژه Back به معنی «عقب یا بازگشت» و Game به معنی «بازی» ساخته شده است. به همین دلیل گاهی معنای تقریبی آن را «بازی بازگشت» یا «بازی رو به عقب» در نظر می‌گیرند؛ هرچند ریشه دقیق این نام کاملاً قطعی نیست. واژه Backgammon از حدود قرن هفدهم میلادی در منابع انگلیسی دیده می‌شود.

البته کلمه Backgammon یک معنای دیگر هم دارد؛ در امتیازدهی بازی، اگر بازنده هنوز هیچ مهره‌ای خارج نکرده باشد و حداقل یک مهره او روی بار یا داخل خانه برنده باقی مانده باشد، نتیجه «بکگمون» محسوب شده و سه برابر ارزش کیوب امتیاز دارد.

تفاوت تخته نرد و بک گامون چیست؟

مهم‌ترین تفاوت تخته نرد و بک گامون در استاندارد بودن قوانین آن‌هاست. بکگمون براساس قوانین بین‌المللی بازی می‌شود و در مسابقات آن از کیوب دوبل، امتیاز مسابقه‌ای، قانون کرافورد، ساعت و مقررات دقیق مربوط به شروع بازی، تاس ریختن و حرکت مهره‌ها استفاده می‌شود.

اما تخته نرد سنتی معمولاً بدون کیوب دوبل و براساس قوانین رایج میان بازیکنان انجام می‌شود. بعضی قوانین مانند زدن و بلند شدن، نحوه شروع بازی یا امتیاز مارس نیز ممکن است در مناطق مختلف متفاوت باشد. بااین‌حال، ساختار اصلی، تعداد مهره‌ها و هدف هر دو بازی تقریباً یکسان است. برای بررسی کامل این موارد می‌توانید مقاله تفاوت تخته نرد و بکگمون را مطالعه کنید.

شباهت‌های تخته‌نرد و بک‌گمون چیست؟

شباهت تخته نرد و بک گامون بسیار بیشتر از تفاوت آن‌هاست. درواقع بکگمون از نظر صفحه، مهره‌ها و روند اصلی بازی، همان ساختار آشنای تخته نرد را دارد. مهم‌ترین شباهت‌های این دو بازی عبارت‌اند از:

• هر دو بازی میان دو بازیکن انجام می‌شوند.
• هر بازیکن ۱۵ مهره در اختیار دارد.
• صفحه بازی از ۲۴ خانه مثلثی تشکیل شده است.
• بازیکنان مهره‌های خود را در جهت مخالف یکدیگر حرکت می‌دهند.
• تعداد حرکت مهره‌ها با دو تاس مشخص می‌شود.
• مهره تک حریف را می‌توان زد و روی قسمت بار قرار داد.
• مهره زده‌شده باید دوباره وارد صفحه شود.
• بازیکنان بعد از رساندن تمام مهره‌ها به خانه خودی، آن‌ها را از بازی خارج می‌کنند.
• اولین بازیکنی که هر ۱۵ مهره خود را خارج کند، برنده است.
• چیدمان اولیه مهره‌ها در تخته نرد رایج ایرانی و بکگمون استاندارد یکسان است.

چرا برخی معتقدند تخته نرد بکگمون نیست؟

رئیس انجمن بکگامون ایران صراحتا بین تخته نرد و بکگمون تفاوت قائل شده است. اما چرا؟ دلیل اصلی این دیدگاه، تفاوت میان تخته نرد سنتی و بکگمون مسابقه‌ای یا مدرن امروزی است. تخته نرد در ایران معمولا به‌صورت دوستانه، بدون ساعت، بدون کیوب دوبل و گاهی با قوانین توافقی بازی می‌شود؛ اما بک گامون دارای قوانین مشخص بین‌المللی، سیستم امتیازدهی و چارچوب رسمی برگزاری مسابقات است.

در قوانین استاندارد بکگمون، برد معمولی یک امتیاز، گامون دو امتیاز و بکگمون سه امتیاز دارد. ارزش این امتیازها می‌تواند با کیوب دوبل افزایش پیدا کند. همچنین در مسابقات چندامتیازی، قانون کرافورد، ساعت مسابقه، ثبت نتیجه و مقررات مربوط به حرکت‌های غیرقانونی اجرا می‌شود. البته منظور از این تفکیک آن نیست که صفحه و اساس بازی‌ها هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند. این تفاوت بیشتر از نظر قوانین رسمی و شیوه مسابقه مطرح می‌شود؛ درست مانند تفاوت یک بازی سنتی و شکل استاندارد شده همان بازی در مسابقات حرفه‌ای.

بازی بک گامون برای کدام کشور است؟

مستندات زیادی درباره تاریخچه بکگامون نیست اما نخستین شواهد ثبت‌شده از این نام و شکل شناخته‌شده بازی به انگلستان قرن هفدهم بازمی‌گردد. به همین دلیل بکگمون مدرن را معمولا بازی‌ای با خاستگاه انگلیسی می‌دانند. اما به طور کلی تخته نرد قدمتی بسیار بیشتر از نام Backgammon دارد. هزاران سال پیش، بازی‌های صفحه‌ای مشابه در بین‌النهرین، ایران، مصر و روم باستان انجام می‌شدند. برای مثال، فدراسیون جهانی بکگمون از بازی سلطنتی اور در بین‌النهرین به‌عنوان یکی از بازی‌های بسیار قدیمی تأثیرگذار بر شکل‌گیری این خانواده از بازی‌ها نام می‌برد. بنابراین نمی‌توان تمام تاریخ بازی‌های نرد را فقط متعلق به یک کشور دانست. شکل مدرن و نام انگلیسی Backgammon در انگلستان شکل گرفته، اما ریشه‌های خانواده بازی‌های نرد به تمدن‌های باستانی مختلف، به‌خصوص تمدن‌های خاورمیانه، بازمی‌گردد.

چیدمان مهره‌ها در بک گامون چگونه است؟

چیدمان مهره‌ها در بک گامون مشابه چیدمان رایج تخته نرد است. هر بازیکن ۱۵ مهره دارد و خانه‌های صفحه از دید هر بازیکن با شماره‌های ۱ تا ۲۴ مشخص می‌شوند. مهره‌ها در ابتدای بازی به شکل زیر قرار می‌گیرند:

• ۲ مهره در خانه ۲۴
• ۵ مهره در خانه ۱۳
• ۳ مهره در خانه ۸
• ۵ مهره در خانه ۶

این چیدمان برای هر دو بازیکن به‌صورت قرینه انجام می‌شود. به همین دلیل خانه ۲۴ یک بازیکن، خانه شماره ۱ حریف محسوب می‌شود. یکی از بازیکنان مهره‌های خود را در جهت حرکت عقربه‌های ساعت و دیگری در جهت مخالف حرکت می‌دهد.هر بازیکن باید مهره‌ها را از خانه‌های دورتر به سمت شش خانه پایانی خود حرکت دهد. این قسمت «خانه خودی» نام دارد. زمانی که تمام ۱۵ مهره وارد خانه خودی شدند، بازیکن می‌تواند براساس عدد تاس‌ها خارج کردن مهره‌ها را شروع کند.محل قرار گرفتن خانه خودی می‌تواند در سمت راست یا چپ صفحه باشد؛ بنابراین ممکن است تصویر چیدمان در بعضی منابع برعکس دیده شود. این موضوع تغییری در قوانین بکگمون ایجاد نمی‌کند و تنها زاویه قرار گرفتن صفحه متفاوت است.

فدراسیون جهانی بک گامون

فدراسیون جهانی بک گامون یا World Backgammon Federation (WBGF) مرجع بین‌المللی این رشته محسوب می‌شود. این مجموعه قوانین رسمی مسابقات را تدوین می‌کند، رتبه بازیکنان را ثبت می‌کند و مسابقات تیمی، انفرادی و آنلاین جهانی را برگزار می‌کند. در حال حاضر فدراسیون‌ها و انجمن‌های ملی متعددی از اروپا، آسیا، آمریکا، خاورمیانه و آفریقا در شبکه آن حضور دارند. فدراسیون جهانی بک‌گامون

فدراسیون بکگمون ایران

در ایران عبارت «فدراسیون بک گامون» زیاد استفاده می‌شود، اما بکگمون در حال حاضر فدراسیون مستقل ندارد. ساختار رسمی آن با عنوان کمیته بک گمون زیرمجموعه فدراسیون انجمن‌های ورزشی جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند. نام کمیته بکگمون نیز در فهرست رشته‌های سایت رسمی این فدراسیون قرار دارد. فعالیت رسمی بکگمون در ایران از سال ۱۴۰۲ جدی‌تر شد. این رشته ابتدا زیر نظر فدراسیون ورزش‌های روستایی و عشایری قرار گرفت و سپس به فدراسیون انجمن‌های ورزشی منتقل شد. وظایف این کمیته شامل برگزاری مسابقات رسمی، آموزش مربیان و داوران، توسعه باشگاه‌ها و هماهنگ‌سازی قوانین داخلی با استانداردهای بین‌المللی است.

سؤالات متداول درباره بکگمون Backgammon

بکگمون با چند مهره بازی می‌شود؟

بکگمون با ۳۰ مهره بازی می‌شود. هر بازیکن ۱۵ مهره هم‌رنگ دارد و باید تمام مهره‌های خود را زودتر از حریف وارد خانه خودی کرده و از صفحه خارج کند.

آیا بکگمون همان تخته نرد است؟

بکگمون و تخته نرد از یک خانواده هستند و ساختار اصلی تقریباً یکسانی دارند. بااین‌حال، Backgammon نسخه استاندارد و مسابقه‌ای بازی است و قوانینی مانند کیوب دوبل، امتیاز مسابقه‌ای و قانون کرافورد در آن اجرا می‌شود

هدف بازی بک گامون چیست؟

هدف بازی این است که بازیکن تمام ۱۵ مهره خود را وارد خانه خودی کند و سپس آن‌ها را از صفحه خارج کند. اولین بازیکنی که تمام مهره‌هایش را خارج کند، برنده بازی است.

کیوب دوبل در بکگمون چیست؟

کیوب دوبل یک مکعب با اعداد ۲، ۴، ۸، ۱۶، ۳۲ و ۶۴ است که برای افزایش ارزش بازی استفاده می‌شود. بازیکن می‌تواند پیش از تاس ریختن پیشنهاد دوبرابر شدن ارزش بازی را بدهد و حریف باید آن را قبول کند یا بازی را با ارزش فعلی واگذار کند.

برد در بکگمون چند امتیاز دارد؟

برد معمولی یک امتیاز، گامون دو امتیاز و بکگمون سه امتیاز دارد. اگر از کیوب دوبل استفاده شده باشد، این امتیازها در عدد فعلی کیوب ضرب می‌شوند.

آیا قوانین بکگمون آنلاین با بازی حضوری فرق دارد؟

قوانین اصلی تفاوتی ندارند؛ اما در بازی آنلاین حرکت مهره‌ها، محاسبه امتیاز و اجرای قوانین به‌صورت خودکار انجام می‌شود. بعضی پلتفرم‌ها نیز حالت‌های مختلفی مانند بازی بدون کیوب، بازی سریع یا قوانین محلی را ارائه می‌کنند.