آیا بازی تخته نرد حرام است؟ برای پاسخ به این سوال باید منابع فقهی را بررسی کنیم زیرا در فقه، باید میان قمار، شرطبندی و بازی با وسیلهای که آلت قمار محسوب میشود تفاوت قائل شد. از طرف دیگر، دیدگاه مراجع تقلید درباره تخته نرد کاملاً یکسان نیست. برای مثال، آیتالله سیستانی بازی با تخته نرد را چه با شرطبندی و چه بدون آن حرام میداند؛ در حالی که در فتوای آیتالله خامنهای، «آلت قمار بودن تخته نرد در عرف» در تعیین حکم نقش دارد. بنابراین اگر هدف فقط بازی و سرگرمی باشد تخته نرد حرام نیست اما اگر تخته نرد همراه با شرطبندی و برد و باخت مالی انجام شود، حرام می باشد. در این مقاله از وبسایت نردستان بررسی میکنیم که چرا در برخی فتاوا گفته میشود بازی تخته نرد حرام است، آیا حذف شرطبندی باعث تغییر حکم میشود، مفهوم «آلت قمار» دقیقاً چیست و مراجع مختلف چه دیدگاهی درباره تخته نرد دارند.
آیا بازی تخته نرد حرام است؟
اگر تخته نرد همراه با شرطبندی و برد و باخت مالی انجام شود، مسئله روشنتر است؛ زیرا قمار در فقه اسلامی حرام محسوب میشود. قرآن نیز در آیه ۹۰ سوره مائده از «میسر» یا قمار در کنار برخی اعمال ممنوع یاد کرده و دستور به اجتناب از آن داده است.
اما مسئله اصلی و محل پرسش بسیاری از افراد، بازی بدون پول و شرطبندی است. آیا اگر دو نفر فقط برای سرگرمی تخته نرد بازی کنند، باز هم عمل حرامی انجام دادهاند؟ در اینجا دیگر نمیتوان بدون توجه به نظر مرجع تقلید پاسخ واحدی ارائه کرد. در فتوای آیتالله سیستانی، بازی با تخته نرد حتی بدون شرطبندی نیز حرام است. در توضیحالمسائل جامع ایشان صراحتاً آمده است که بازی با تخته نرد و شطرنج، چه با شرطبندی و چه بدون آن و حتی با هدف تفریح، سرگرمی، افزایش دقت یا ورزش فکری، حرام است.
در مقابل، در استفتای نقلشده از دفتر آیتالله خامنهای، ملاک مهم این است که آیا تخته نرد عرفاً از آلات قمار محسوب میشود یا خیر. اگر در عرف آلت قمار باشد، بازی با آن حتی بدون شرطبندی نیز حرام خواهد بود.
پس اگر بخواهیم به «آیا تخته نرد حرامه؟» پاسخ دهیم، باید بگوییم: در صورت وجود شرطبندی، بازی وارد حوزه قمار میشود؛ اما درباره بازی بدون شرطبندی باید فتوای مرجع تقلید و در برخی دیدگاهها وضعیت عرفی تخته نرد را بررسی کرد.
چرا تخته نرد از نظر شرعی محل بحث است؟
دلیل اختلاف نظر درباره تخته نرد، تفاوت میان قمار و آلت قمار است. حتی اگر بازی بدون شرطبندی انجام شود، در برخی فتاوا چون تخته نرد همچنان وسیله قمار شناخته میشود، بازی با آن اشکال شرعی دارد، اما برخی دیگر از مراجع صرف بازی آن را فاقد مشکل دانسته اند.
آیا تخته نرد بدون شرط بندی حرام است؟
یکی از پرتکرارترین استدلالهایی که درباره حکم تخته نرد شنیده میشود این است که «ما فقط برای سرگرمی بازی میکنیم و هیچ پولی وسط نیست». از نظر عرفی این دو وضعیت قطعاً با یکدیگر متفاوتاند، اما در فقه، نبود شرطبندی لزوماً به معنای مجاز بودن بازی نیست.
در این بخش باید دوباره بین نظر مراجع تفاوت قائل شد. آیتالله سیستانی در مسئله ۴۵۰ توضیحالمسائل جامع خود، تخته نرد را به صورت مشخص نام برده و بازی با آن را هم با شرطبندی و هم بدون شرطبندی حرام دانسته است. حتی انگیزههایی مانند سرگرمی، افزایش هوش و دقت یا ورزش فکری نیز در این فتوا موجب تغییر حکم نمیشوند.
اما در فتوای نقلشده از آیتالله خامنهای، شرط دیگری مطرح میشود: عرفاً آلت قمار بودن نرد. در پاسخ استفتایی درباره حکم تخته نرد آمده است که اگر نرد عرفاً از آلات قمار محسوب شود، بازی با آن حتی بدون شرطبندی نیز حرام است.
آیتالله مکارم شیرازی نیز در پاسخ نقلشده درباره پاسور، بیلیارد و تخته نرد، موضوع خارج شدن وسیله از عنوان آلت قمار و شناخته شدن آن نزد عموم مردم به عنوان وسیله ورزشی یا تفریحی را مورد توجه قرار داده است. بنابراین عبارت «آیا تخته نرد حرامه؟» وقتی درباره یک بازی دوستانه بدون پول مطرح میشود، باز هم پاسخ یکسانی برای همه مقلدان ندارد. برای فردی که از مرجعی تقلید میکند که تخته نرد را مستقلاً ممنوع میداند، نبود شرطبندی حکم را تغییر نمیدهد. در فتوایی که «آلت قمار بودن عرفی» ملاک قرار داده شده، ابتدا باید همین موضوع احراز شود.
حکم بازی تخته نرد از نظر مراجع تقلید
پرسش آیا بازی تخته نرد حرام است؟ بدون مشخص کردن مرجع تقلید ممکن است به پاسخی ناقص منجر شود. با وجود اشتراک فراوان میان احکام قمار، درباره نحوه اعمال عنوان «آلت قمار» و بهخصوص حکم تخته نرد بدون شرطبندی، تفاوتهایی میان برخی فتاوا دیده میشود. جدول زیر خلاصهای از سه دیدگاهی است که در منابع فقهی و استفتائات منتشرشده درباره تخته نرد مشاهده میشود:
| مرجع تقلید | بازی همراه با شرطبندی | بازی بدون شرطبندی | نکته تعیینکننده |
| آیتالله سیستانی | حرام | حرام | درباره تخته نرد حکم صریح وجود دارد |
| آیتالله خامنهای | حرام | اگر عرفاً آلت قمار باشد، حرام است | تشخیص آلت قمار بودن در عرف اهمیت دارد |
| آیتالله مکارم شیرازی | قمار و شرطبندی جایز نیست | اگر تخته نرد از آلت قمار خارج نشده و نزد عموم وسیله ورزشی یا تفریحی شناخته نشود، اشکال دارد | وضعیت عرفی وسیله مورد توجه است |
حکم تخته نرد از نظر آیتالله سیستانی
دیدگاه آیتالله سیستانی درباره تخته نرد صریح است. در توضیحالمسائل جامع ایشان آمده است که بازی با تخته نرد و شطرنج، چه با شرطبندی و چه بدون آن، حرام است. حتی اگر فرد با هدف سرگرمی یا ورزش فکری بازی کند نیز حکم تغییر نمیکند. در همان منبع درباره نسخه کامپیوتری نیز توضیح داده شده است که اگر فرد از طریق کامپیوتر با شخص دیگری تخته نرد بازی کند، حکم آن مانند بازی با وسیله واقعی خواهد بود؛ و درباره بازی فرد با خود دستگاه نیز بنا بر احتیاط لازم، جایز نیست.
حکم تخته نرد از نظر آیتالله خامنهای
در استفتای منتشرشده از دفتر آیتالله خامنهای، پاسخ درباره تخته نرد به وضعیت عرفی آن وابسته شده است. متن پاسخ میگوید اگر نرد عرفاً از آلات قمار محسوب شود، بازی با آن حتی بدون شرطبندی حرام است. این دیدگاه یک نکته تخصصی مهم دارد: تشخیص موضوع و حکم شرعی دو مسئله جدا هستند. یعنی فقیه حکم بازی با «آلت قمار» را مشخص میکند، اما تشخیص اینکه یک وسیله در شرایط فعلی و عرف مربوطه همچنان آلت قمار به شمار میآید یا خیر، میتواند در اجرای آن حکم تعیینکننده باشد.
حکم تخته نرد از نظر آیتالله مکارم شیرازی
در فتوای نقلشده از آیتالله مکارم شیرازی نیز وضعیت عرفی وسیله اهمیت دارد. درباره پاسور، بیلیارد و تخته نرد بیان شده است که اگر این وسایل از عنوان آلت قمار خارج نشده باشند و نزد عموم مردم محل به عنوان وسیلهای ورزشی یا تفریحی شناخته نشوند، بازی بدون برد و باخت مالی با آنها نیز اشکال دارد.
این تفاوت را میتوان در مقایسه با شطرنج بهتر مشاهده کرد. در همان منبع، درباره شطرنج به شناخته شدن آن به عنوان ورزش و خارج شدن از عنوان آلت قمار اشاره شده و بازی بدون برد و باخت مالی مجاز دانسته شده است؛ در حالی که درباره تخته نرد چنین حکمی به صورت مطلق بیان نشده و وضعیت عرفی وسیله مورد بررسی قرار میگیرد.
حکم تخته نرد آنلاین و کامپیوتری
دیجیتالی شدن تخته نرد لزوماً باعث تغییر حکم شرعی آن نمیشود؛ زیرا در بسیاری از فتاوا، ملاک اصلی ماهیت بازی و قمار یا آلت قمار بودن آن است، نه اینکه بازی روی تخته فیزیکی انجام شود یا در موبایل و کامپیوتر. برای مثال، آیتالله سیستانی تصریح کرده است که اگر فرد از طریق کامپیوتر با شخص دیگری شطرنج یا تخته نرد بازی کند، حکم آن مانند بازی با وسیله واقعی است و در مورد بازی با خود کامپیوتر نیز بنابر احتیاط لازم جایز نیست. بنابراین اگر کسی تصور کند بازی آنلاین بدون پول بهطور خودکار از حکم تخته نرد خارج میشود، این برداشت دستکم مطابق این فتوا صحیح نیست. علاوه بر این، اگر در نسخه آنلاین شرطبندی، پرداخت پول یا برد و باخت مالی نیز وجود داشته باشد، مسئله قمار نیز به آن اضافه میشود. پس در پاسخ به سؤال «آیا تخته نرد حرامه؟» باید توجه داشت که آنلاین یا کامپیوتری بودن بازی به تنهایی معیار حلال یا حرام شدن آن نیست.
حکم مسابقات تخته نرد و دریافت جایزه
در بررسی حکم مسابقات تخته نرد باید میان جایزهای که برگزارکننده مستقل از بازیکنان پرداخت میکند و پولی که خود شرکتکنندگان برای برد و باخت وارد مسابقه میکنند، تفاوت گذاشت. برای مثال، در استفتائات آیتالله سیستانی آمده است که اصل دریافت جایزهای که برگزارکننده یک مسابقه اهدا میکند اشکالی ندارد، اما اگر شرکتکنندگان مبلغی بپردازند و جایزه از همان مبالغ تأمین شود، چنین ساختاری جایز نیست. با این حال درباره تخته نرد یک نکته مهمتر وجود دارد: از آنجا که در فتوای ایشان خود بازی تخته نرد حتی بدون شرطبندی حرام اعلام شده است، برگزاری آن در قالب مسابقه یا تعیین جایزه، حکم اصل بازی را تغییر نمیدهد. لذا برای مشخص کردن حکم یک تورنمنت تخته نرد باید هم حکم خود بازی و هم شیوه تأمین و پرداخت جایزه به صورت جداگانه بررسی شود.
تفاوت حکم تخته نرد و شطرنج
تفاوت حکم تخته نرد و شطرنج را نمیتوان برای تمام مراجع به یک شکل بیان کرد؛ زیرا مبنای فقهی و فتوای هر مرجع باید جداگانه بررسی شود. برای نمونه، آیتالله سیستانی میان این دو از نظر اصل حکم تفاوتی قائل نشده و بازی با شطرنج و تخته نرد را چه با شرطبندی و چه بدون آن حرام دانسته است؛ حتی اگر هدف، سرگرمی یا ورزش فکری باشد. در برخی دیدگاههای فقهی دیگر، مسئله خارج شدن یک وسیله از عنوان «آلت قمار» میتواند در حکم بعضی بازیها اثرگذار باشد و همین موضوع باعث شده است که درباره شطرنج و تخته نرد پاسخهای متفاوتی شنیده شود. بنابراین نباید از حکم شطرنج مستقیماً برای تعیین حکم تخته نرد نتیجهگیری کرد؛ بلکه اگر فرد میخواهد بداند بازی تخته نرد حرام است یا خیر، باید دقیقاً فتوای مرجع تقلید خود را درباره خودِ تخته نرد بررسی کند.
آیا خرید و فروش تخته نرد حرام است؟
حکم خرید و فروش تخته نرد نیز به نگاه فقهی نسبت به این وسیله ارتباط دارد و صرفاً از حکم بازی جدا نیست. برای مثال، در توضیحالمسائل جامع آیتالله سیستانی، تخته نرد در زمره وسایل قمار ذکر شده و معامله، خرید و فروش، ساخت و حتی دریافت مزد برای ساخت وسایل قمار حرام دانسته شده است. در بخش معاملات نیز صراحتاً از تخته نرد و شطرنج به عنوان نمونه این وسایل نام برده شده و معامله آنها جایز و صحیح دانسته نشده است. بنابراین مطابق این فتوا، مسئله تنها به بازی کردن محدود نمیشود و خرید و فروش تخته نرد نیز حکم مستقلی دارد. البته فردی که از مرجع دیگری تقلید میکند، برای تعیین تکلیف نهایی باید نظر همان مرجع را درباره آلت قمار بودن تخته نرد و معامله آن ملاک قرار دهد.
آیا اگر تخته نرد دیگر آلت قمار نباشد، حلال میشود؟
حکم این موضوع به نظر مرجع تقلید بستگی دارد؛ برخی مراجع مانند آیتالله سیستانی بازی تخته نرد را حتی بدون شرطبندی حرام میدانند، اما در برخی فتاوا آلت قمار بودن در عرف معیار اصلی است و برخی دیگر می گویند صرفا بازی کردن بدون شرط بندی موردی ندارد.
جمعبندی؛ بالاخره بازی تخته نرد حرام است یا نه؟
در پاسخ به این سؤال که آیا بازی تخته نرد حرام است، باید بین قمار، شرطبندی و بازی صرفاً تفریحی تفاوت قائل شد. در عرف و جامعه امروزی، بسیاری از افراد تخته نرد را یک بازی فکری و سرگرمی میدانند و اگر بدون شرطبندی و با هدف قمار انجام شود، از نظر عرفی آن را قمار تلقی نمیکنند. با این حال، حکم شرعی نهایی به نظر مرجع تقلید هر فرد بستگی دارد؛ زیرا برخی مراجع بازی با تخته نرد را حتی بدون شرطبندی نیز جایز نمیدانند.
بنظرم بیشتر اینا با بازی زیاد و کسب تجربه بیشتر بدست میاد و زمانی که…
هر استانی ی کمیته بکگمون داره که میتونن توی اینستاگرام سرچ کنن و ادرس هاشون…
شایستگیشو داشتن 💕
من پایم 😍
بنظر من بستگی داره که بازیت هجومی یا دفاعی
خلوص نیت مهم😊بعدشم با تاس حرف بزن برات میادبچه حرف گوش کنی😂
من چند نفر رو که دیدم کل درامد زندگیشون از تخته نرد بوداما هم مسابقات…
باید احتمالات در نظر بگیریاگر دیدی بزنیش و احتمال خوردن مهره ات از ی حدی…